Tag Archief: bijgeloof

X. De ijzermeteoriet van Elbogen

In Carl von Schreiber’s Beyträge zur Geschichte und Kenntniß meteorischer Steine- und Metall-Massen (1820) is een rechtstreekse afdruk opgenomen van een doorgezaagde ijzermeteoriet. Het zaagvlak werd gepolijst en licht geëtst, zodat de kristalstructuur beter zichtbaar werd, met het typerende ‘Widmannstätten patroon’ – dat door drukker Alois von Widmanstätten aan de hand van dit voorbeeld voor het eerst werd beschreven. De meteoriet had oorspronkelijk de vorm van een paardenhoofd en woog ca. 107 kg. Hij heeft een octahedrietstructuur, mat ca. 50x30x20 cm en bestaat hoofdzakelijk uit een nikkel-ijzer legering.

ijzermeteoriet

Natuurdruk van het gepolijste en licht geëtste zaagvlak van de Elbogen meteoriet [dubbelklik op de afbeeldingen voor een vergroting]

Het ging hierbij niet om zomaar een meteoriet, maar om die van Elbogen, beroemd omdat hij als een van de eerste geregistreerde vondsten geldt, en berucht vanwege zijn voorgeschiedenis. Rond 1400 AD moet hij neergekomen zijn in de buurt van Loket, het kasteel van de burggraaf van Elbogen, dat niet ver van Karlovy Var (Karlsbad) in Bohemen, Tsjechië ligt. De wrede burggraaf, waarschijnlijk Puta von Illburk (what’s in a name), werd vervloekt door een oude vrouw, door de bliksem getroffen en in een brok ijzer veranderd. In een andere versie van het verhaal gebeurde dat laatste pas na diens dood. De meteoriet werd voor de zekerheid in de boeien geslagen en vastgeketend inde kerker van het kasteel. Dit gebeurde omdat men bang was dat hij anders lichter zou worden en zelfs als hij in de put op de binnenhof werd gegooid toch weer zou verschijnen.

Tijdens de Dertigjarige oorlog (1618-1648) besloot de Duitse generaal graaf Johann von Werth eens te kijken of dat inderdaad zo was, en hij liet de steen in de put gooien. Daar bleef hij liggen tot de put in 1670 werd drooggelegd en men de steen eruit haalde en in het kasteel bracht. In 1742 gooiden de Fransen hem weer in de put, waar hij bleef liggen tot hij in 1776 werd herontdekt.

In 1811 werd een stukje ervan onderzocht en herkend als een meteoriet. Later werd hij in twee stukken gezaagd; het grootste deel van 79 kg ging naar het Natuurhistorisch Museum in Wenen, het kleinste (14 kg) bevindt zich in het stadhuis van Loket. Waar de overige 14 kg zijn gebleven vertelt het verhaal niet…

Leitha meteoriet

Natuurdruk met een tweede kleur uit Beyträge van een meteoriet uit het Leitha-gebergte (tussen Niederösterreich en Burgenland)